← Powrót do strony głównej angielskiego bloga Speakingo

Czas present perfect simple – prosta teraźniejszość jest doskonała!

Czas present perfect simple to jeden z ciekawszych tematów angielskiej gramatyki. W języku polskim nie mamy konstrukcji, która by go przypominała. Bardzo ładnie też pokazuje doskonałą naturę czasu!


Doskonała teraźniejszość czasu

Zwykle myślimy, że istnieje przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Jeśli powiemy o tym jednak współczesnemu fizykowi, ten tylko się roześmieje. Czasami czas upływa nam powoli, czasami biegnie szybko. Tak samo czas fizyczny zależy na przykład od prędkości – zegar wstawiony w odrzutowiec okrążający Ziemię pokazał inną godzinę niż taki sam, superdokładny zegar, który został na Ziemi.

Co to ma wspólnego jednak z naszym czasem present perfect simple?

czas present perfect
Największe nierozwiązane zagadki/tajemnice. (1. Trójkąt bermudzki 2. Potwór z Loch Ness 3. Kręgi w zbożach (crop circles) 4. Kiedy używać czasu present perfect?

Co to jest czas present perfect simple?

Angielski present perfect jest to czas, który łączy przeszłość z teraźniejszością!

W języku polskim nie mamy niestety takiego wynalazku, mamy sztywny podział na te trzy kategorie – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. W języku angielskim mamy jednak również czas present perfect simple (simple znaczy prosty, żeby odróżnić go od jego ciągłej wersji continuous), który jest… trochę przeszły, a trochę teraźniejszy.

Co akurat ma sens. Przecież wszystko to czym jesteśmy, co czujemy, jest wynikiem naszych przeszłych decyzji i działań!

Aby wyrazić wszystkie sytuacje, które mają swoje źródło w przeszłości i wyraźnie wpływają na teraźniejszość, używamy czasu present perfect simple.

Co ciekawe, dlatego właśnie angielskie zdania w present perfect czasami tłumaczymy go na polski czas przeszły, a czasami na teraźniejszy.

Na przykład:

  • I have seen this movie.

(Widziałem już ten film – więc nie chcę go teraz znowu oglądać → polski czas przeszły)

  • I have lived here for 25 years.

(Mieszkam tu od 25 lat. → polski czas teraźniejszy)

W obu tych przypadkach jednak sytuacja wygląda tak, że mówimy o przeszłości, która wpływa na teraźniejszość.

A w tym wpisie przeczytasz również o:

  1. Zastosowaniu czasu present perfect.
  2. Budowie czasu present perfect (twierdzenia, pytania, przeczenia).
  3. Wyznaczniki czasu present perfect (already, yet, just itd.)
  4. Ćwiczenia z czasem present perfect.
Czas present perfect simple
„Nowe odświeżenie statusu na Facebooku mówi, że widziałeś mój status 2 minuty temu – Dlaczego nie odpisałeś?” (piękne zdanie w czasie present perfect! – Why haven’t you responded?). Pierwsze zdanie jest w czasie simple past, ponieważ jest podany konkretny punkt w przeszłości (2 minutes ago)

1. Zastosowanie czasu present perfect

Zobaczmy więc po kolei w jakich sytuacjach powinniśmy używać tę trochę teraźniejszą a trochę przeszłą konstrukcję gramatyczną.

Czas present perfect zawsze związany jest z teraźniejszością (w końcu ma present-teraźniejszość w nazwie)

Na przykład:

Nie mogę nigdzie znaleźć kluczy, szukam i szukam. Mówię więc

  • I have lost my keys.

(Zgubiłem klucze).

Nie ma problemu też, żeby łączyć present perfect z innymi czasami, na przykład past simple

  • She told me [past simple] her name but I’ve forgotten it [present perfect].

(Przedstawiła mi się [kiedyś tam w przeszłości dlatego simple past], ale zapomniałem [znaczy teraz kurczę nie pamiętam, więc czas present perfect]).

czasy angielskie zestawienie, present perfect

Oczywiście można łączyć go również z present simple

  • I can’t find my phone. Have you seen it?

(Nie mogę znaleźć telefonu [present simple]. Widziałaś go [to znaczy: czy teraz wiesz gdzie jest]?)

Oczywiście można łączyć go też z pozostałymi czasami gramatycznymi.

Czas present perfect stosujemy również do oznajmiania niedawnych wydarzeń czy udzielania nowych informacji

Na przykład:

  • Ow! I’ve cut my finger

(Auć! Uciąłem się w palec [teraz więc krwawi, dzwoń po pogotowie!])

  • There is a terrible traffic jam, because there’s been an accident

(Jest straszny korek, bo był wypadek – [wypadek jest przyczyną korka, w ten sposób wpływa na teraźniejszość])

Jednym słowem regułka do zapamiętania to:


Czas present perfect stosujemy w sytuacjach,

kiedy coś zaczęło się w nieokreślonym momencie przeszłości

i wpływa na teraźniejszość.


Na przykład jak w tym memie:

czas present perfect simple, brad pitt, angielska gramatyka
„Gdy ktoś mówi, że jesteś szalony – ale nigdy Cię nie widzieli, gdy byłeś szalony” – doświadczenie, lub też tu jego brak, z nieokreślonej bliżej przeszłości rzutuje na teraźniejszość!

Nie chwal czasu present perfect zanim dzień się nie skończy!

Oczywiście wszystko jest doskonałe, jest perfect! Zanim się nie skończy.

Dlatego trzeba pamiętać, że jeśli używamy wyrażeń określających czas, na przykład

  • today (dziś),
  • this morning (tego rana)
  • czy this year (tego roku)

to omawianego czasu używamy dopóki ten okres się jeszcze nie skończył.

Na przykład:

  • I’ve already drunk five cups of tea today.

(Wypiłem już pięć filiżanek herbaty dzisiaj – i być może wypiję drugie pięć, bo dzień jeszcze długi!)

  • Have you been to the cinema this year?

(Czy byłeś w kinie w tym roku? – z tej konstrukcji wynika, że ten rok się jeszcze nie skończył! Więc może w tym roku jeszcze pójdę do kina, jeszcze nie wszystko stracone! Been to „trzecia forma” od „być”: be-was/were-been)

  • Alice has worked very hard this term.

(Alice bardzo ciężko pracowała/uczyła się w tym semestrze – więc chyba wystawię jej dobrą ocenę czy coś, ale dopiero gdy semestr ten będzie się kończył.)

Jeśli dany okres się już jednak skończył (np. mówimy this morning chociaż jest już wieczór), to użyjemy czasu przeszłego simple past. Ale o różnicach między simple past i present perfect w osobnym wpisie.

Angielskie czasy przeszłe past simple continuous
Czytaj również: Angielskie czasy przeszłe – zestawienie

Czas present perfect w trybach warunkowych (conditionals)

Być może to już trochę bardziej zaawansowany temat.

Jeśli zauważycie w zdaniu takie słówka jak when (kiedy, gdy), as soon as (gdy tylko), after (po), before (zanim) czy until (do czasu gdy), powinna zapalić się Wam lampka mówiąca „Ocho, poleci tryb warunkowy!”

W kontekście czasu present perfect znaczy to, że (w zdaniach z pierwszym trybem warunkowym) powiemy:

  • Can I borrow your book when you have finished it?

(Czy możesz pożyczyć mi twoją książkę kiedy – uwaga – skończysz ją czytać.)

Zwróć uwagę, że chociaż mówimy o przyszłości, to nie ma tu żadnego will! To zdanie opisuje przyszłość, ale zamiast future simple używamy czasu present perfect, ponieważ mamy tu tryb warunkowy – ta część zdania idzie po warunku jakim jest słowo when!)

Albo:

  • I’ll come after I have finished my work.

(Przyjdę tak-szybko-jak-tylko skończę swoją pracę.)

Natomiast ogólnie rzecz biorąc tryby warunkowe (conditionals) to obszerny temat, który omawiam w kilku osobnych wpisach, a tu chciałem jedynie zasygnalizować temat.

czas present perfect continuous tense
Patrz również: Czekając na present perfect continuous.

2. Jak tworzymy czas present perfect?

A teraz odrobina teorii. Jest to znowu ulubiony moment uczniów języka angielskiego. 🙂

Celowo najpierw podałem kilka praktycznych przykładów zastosowania tego czasu, by dopiero teraz przejść do teorii – która jak to często w języku angielskim bywa wydać się może dużo trudniejsza od praktyki! Ale myślę, że gdy trochę już „czujesz” ten czas, to poniższe wyjaśnienia Ci nie zaszkodzą.

Tak więc do rzeczy.

czas present perfect
„Zdenerwowany? (boisz się?)” „Tak, bardzo” „Pierwszy raz?” „Nie, stresowałem się już wiele razy” – mówimy o doświadczeniach w nieokreślonej przeszłości, które wpływają nam na teraźniejsze doświadczenie.

Budowa czasu present perfect simple

Czasu tego nie tworzymy przy użyciu jednego czasownika ale aż dwóch!

Używamy dodatkowo tak zwanego czasownika posiłkowego (auxiliary verb) have (has dla ona, on, to), a dopiero potem „normalnego” czasownika, tutaj „w trzeciej formie” (past participle).

have/has + III forma = present perfect

Ta „trzecia forma” to:

  1. W przypadku czasowników regularnych po prostu przeszła forma z końcówką -ed.
  2. Jednak bardzo często będzie to słynna „trzecia kolumna” z tabeli czasowników nieregularnych.

Chociaż czasowników nieregularnych jest stosunkowo niewiele, to są jednak to najpopularniejsze angielskie słowa. Dlatego tak duży nacisk kładziemy na ich naukę. Chociaż jestem przeciwnikiem uczenia się suchych list słówek, ponieważ potem nie wiemy w jakim kontekście i jak powinno się ich używać i zawsze podkreślam wagę uczenia się całych fraz, to dla czasowników nieregularnych na kursie języka angielskiego online Speakingo zrobiłem tu wyjątek – to jedyne słówka, które trzeba na kursie wykuć na pamięć.

past participle, co to jest, angielski, present, perfect
„Gdy masz egzamin z angielskiego, ale studiowałeś matematykę” Patrz również: Co to jest (past) participle?

A teraz jeszcze raz powoli i po kolei.

Proste zdanie twierdzące w angielskim czasie present perfect simple

Najprościej będzie zacząć od tego co już znamy. Weźmy sobie pod lupę jakieś proste zdanie, na przykład:

  • I love a girl.

Jest to oczywiście zdanie w czasie teraźniejszym present simple, mówi że tak generalnie mam, kocham ją stabilnie i cały czas.

Aby zamienić to zdanie na present perfect, musimy dodać have i zamienić czasownik love na trzecią formę. Z love mamy o tyle szczęście, że jest to regularny czasownik.

Co to oznacza, że czasownik jest regularny?

Znaczy to, że „trzecia forma” (ta dla perfectów) jest taka sama jak „druga forma” (dla „zwykłego” czasu przeszłego). A czas przeszły czasowników tworzymy po prostu poprzez dodanie końcówki –ed do słowa, czyli love-loved (kocha-kochał).

Oprócz tego musimy dodać czasownik posiłkowy have.

Czyli w czasie present perfect nasze zdanie będzie wyglądało następująco:

  • I have loved a girl.

Niestety jak wspominałem, te najpopularniejsze czasowniki angielskie są jednak nieregularne i nie ma tu co kombinować, trzeba je zakuć i tyle.

Na przykład dla czasownika nieregularnego „widzieć” jest to: see-saw-seen i dlatego zdanie brzmi:

  • I have seen a girl.

(Wdziałem dziewczynę.)

Albo powiemy też na przykład:

  • I have been to America.

(Byłem w Ameryce – nie wiemy kiedy ale mam to doświadczenie, dziś wiem jak tam to wszystko wygląda. „Być” to również ciekawy czasownik nieregularny: be-was/werebeen.)

Kiedy używać yet, already, just & still w czasie present perfect?
„Dzień 47: Oni ciągle mnie nie zauważyli.” Patrz również: Kiedy używać yet, already, just & still w czasie present perfect?

Have czy’ve?

Jeśli posłuchać dobrze tego, co mówią native speakerzy (Anglicy, Amerykanie, Australijczycy itd.), zwykle tego całego czasownika posiłkowego have nie da się w ogóle usłyszeć. Jest tak dlatego, że zwykle skracamy pełne słowo have do samego ’ve. Wtedy nasze powyższe zdania będą wyglądały następująco:

  • I’ve already seen this movie
  • I’ve been to America.

Natomiast jeśli ktoś szybko mówi, często zjada nawet to „f”, dlatego „I have been” usłyszymy nawet nie jako Ajfbin ale jako Ajbin. 🙂

Powinniśmy jednak wiedzieć i pamiętać, że to have tam się skrywa w pełnej glorii i chwale!

Szczególnie jeśli musimy czasami coś napisać, powinniśmy dać mu się wykazać. Wtedy to już zupełnie inna sprawa! Tym bardziej, że w piśmie – zwłaszcza w tekstach formalnych – powinniśmy używać pełnych (have), a nie skróconych (’ve) form.

skracanie po angielsku forma ściągnięta
Czytaj również: Skracanie po angielsku czyli angielska forma ściągnięta.

Have czy has?

Natomiast trzeba pamiętać, że on, ona, to (trzecia osoba liczby pojedynczej) nie ma have ale has.

Dlatego chociaż powiemy:

  • I have seen a dragon.

(Widziałem smoka. – Mam dziś to doświadczenie, wiem, że one naprawdę istnieją!)

To już w przypadku he, she, it powiemy:

  • She has seen the dragon.

(Ona widziała smoka).

Oczywiście Anglicy nie byliby sobą, gdyby has też nie skrócili. Tym razem do samego ’s.

Czyli otrzymamy:

  • She’s seen a dragon.
czas present perfect
Czy ktoś kiedykolwiek Ci powiedział (że) wyglądasz jak gwiazda filmowa… Patrz również: Ever, never & before lubią czas present perfect

Jak tworzymy pytania w czasie present perfect?

Jak to zwykle w języku angielskim bywa, pytania w czasie present perfect tworzymy poprzez szyk przestawny (inwersję), czyli zamianę miejscami dwóch pierwszych słów.

Na przykład:

  • He’s killed the monster.

(On – prawdopodobnie całkiem niedawno – ubił potwora.)

Jeśli nie dowierzamy, zapytamy wówczas:

  • Has he killed the monster?

(Czy on zabił potwora?)

W pytaniach nie możemy używać skrótów.

Zresztą zaczynanie zdania od apostrofu wyglądałoby komicznie:

(’s he killed the monster?)

czas present perfect
Patrz również: Piosenka o miłości i pytaniach w czasie present perfec: Brandy „Have you ever?”

Jak tworzymy przeczenia w czasie present perfect?

Przeczenia również tworzymy tradycyjnie poprzez dodanie not, czyli „nie” (not zasadniczo znaczy to samo co no). Czyli w naszym powyższym przypadku będzie to:

  • He has not killed the monster.

(On nie zabił potwora.)

Lub w skróconej wersji:

  • He hasn’t killed the monster.

Możemy sobie też, zwłaszcza w potocznym języku skracać: have not → haven’t

  • We have not eaten anything yet.

Lub krócej:

  • We haven’t eaten anything yet.

(My niczego nie jedliśmy jeszcze.)

Wszystko wygląda na razie w miarę prosto. Jeśli dopiero poznajesz czas present perfect, to może jest to dobry moment, żeby przerwać lekturę. I najlepiej przejść od teorii do praktyki!

Czas present perfect, present perfect continuous, past perfect, future perfect
Czytaj również: Czas present perfect, present perfect contiuous, past perfect, future perfect… i inne perfekcje!

Natomiast jeśli uczysz się już od jakiegoś czasu, zapraszam do poznania dalszych subtelności związanych z czasem present perfect!

3. Wyznaczniki czasu present perfect

Oczywiście im dalej w las, tym więcej drzew. Jako, że w języku polskim nie ma niczego podobnego do czasu present perfect będziemy z uporem wartym lepszej sprawy będziemy zamiast niego stosować czas przeszły simple past. Co może okazać się czasami śmiertelne w skutkach! 😉

porównanie czasów present perfect i past simple, roznica moze zabic
Czytaj również: Czy różnica między czasem present perfect a czasem past simple może zabić?

Tymczasem jednak jeszcze parę uwag w kwestii zastosowania samego czasu present perfect, które pomogą nam poprawnie stosować tę niezwykle ciekawą konstrukcję gramatyczną.

Omówmy sobie teraz kilka słów, które lubią występować w present perfect – dlatego nazywamy je czasami „określnikami czasu” – chociaż nie traktowałbym tych porad jako absolutnej i zawsze obowiązującej reguły!

Magia pierwszego razu

Za każdym razem, kiedy używamy wyrażenia it’s the first time (to pierwszy raz) używamy czasu present perfect. Taki wytrych. Wato zapamiętać.

Na przykład:

  • It’s the first time I’ve tasted honey.

(To pierwszy raz kiedy spróbowałem/próbuję miodu.)

Drugi i trzeci raz też się liczy:

  • David has lost his phone again. It’s the second time this has happened.

(David zgubił swój telefon znowu. To drugi raz to się dzieje/zdarzyło.)

  • I’m calling the office again. It’s the fifth time I’ve phoned them today.

(Dzwonię do biura znowu. Piąty raz do nich dzwonię dziś.)

internetowy angielski
Czytaj również: Czy internetowy angielski może się udać?

Najlepszy, najszybszy i najdoskonalszy czas present perfect

Podobnie sytuacja będzie wyglądała, jeśli czas present perfect łączy się ze stopniem najwyższym przymiotnika (superlative). Nie zawsze, ale często powiemy na przykład:

  • It’s the best movie I have ever seen.

(To najlepszy film, jaki kiedykolwiek widziałem.)

  • That was the most delicious meal I have had in my life!

(To był najsmaczniejszy posiłek, jaki zjadłem w swoim życiu!)

jak mówić z brytyjskim akcentem angielski jest trudny

Czas present perfect i just

Just znaczy: właśnie, krótki czas temu. Idealnie więc wpisuje się w specyfikę czasu present perfect i właśnie dlatego just i present perfect często idą w parze:

  • Would you like something to eat?
  • No, thanks. I’ve just had lunch.

(Chciałbyś coś do zjedzenia?)

(Nie, dzięki. Właśnie zjadłem lunch.)

  • You look tired. Have you just finished work?

(Wyglądasz na zmęczoną. Czy właśnie skończyłaś pracę?)

nawyki skuteczna nauka języka angielskiego
Czytaj również: Trzy nawyki skutecznej nauki języka angielskiego według nauki.

Czas present perfect i already

Already znaczy „już” w znaczeniu czegoś, co wydarzyło się wcześniej niż się tego spodziewaliśmy. Already zwykle występuje w środku zdania.

  • Don’t forget to water my plants!
  • I’ve already watered them.

(Nie zapomnij nawodnić moich roślin – po polsku byłoby „podlać kwiatków”)

(Ja już je podlałem.)

  • I’ve only just had lunch and I’m already hungry!

(Dopiero co zjadłem lunch a już jestem głodny!)

czas present perfect
Jaki jest twój ulubiony czas gramatyczny? Present perfect. Chcę żeby wszystko było doskonałe (perfect) już w tej chwili teraz (present – teraźniejszość)

Czas present perfect i yet

Yet znaczy „już” w sensie „jak do tej pory”. Pokazujemy w ten sposób, że czegoś oczekujemy.

Tutaj mamy drobny niuans – yet używamy tylko w pytaniach i przeczeniach*. To ważne.

*(przynajmniej w tym sensie, ponieważ yet może znaczyć też co innego i wtedy można, na przykład:

This is yet another example of exceptions in English language...

(To jeszcze jeden przykład wyjątków w języku angielskim)

– tutaj yet ma inne znaczeni – to zasadniczo drugie, tak samo brzmiące i wyglądające słowo. Ale już nie mieszajmy i wróćmy do tematu 🙂

  • It’s already 11 o’clock and Kasia hasn’t got up yet.

(Już 11 godzina a Kasia nie wstała jeszcze.)

  • Has it stopped raining yet?

(Czy przestało padać już?)

  • I have written a book but I haven’t published it yet.

(Napisałem książkę, ale nie opublikowałem jej jeszcze.)

Ever, never & before czas present perfect
„Czasami zastanawiam się czy kiedykolwiek dwukrotnie kupiłem mleko od tej samej krowy” Patrz również: Ever, never & before lubią czas present perfect.

Inne wyrażenia, które lubią czas present perfect

Jako że czas present perfect opisuje czas, który zaczął się kiedyś tam w przeszłości i trwa do tej pory, wyrażenia opisujące niedawną przyszłość będą tu pasowały jak ulał. Na przykład będą to:

  • recently (ostatnio),
  • in the last few days (w ciągu ostatnich kilku dni),
  • so far (jak do tej pory)
  • oraz słynne since i for (od jakiegoś czasu i przez jakiś czas).

Na przykład:

  • Have you heard from Tom recently?

(Czy słyszałeś/masz jakieś wiadomości od Toma ostatnio?)

  • We haven’t had any problems with him so far.

(Nie mieliśmy żadnych problemów z nim jak do tej pory.)

  • I’ve made a lot of connections in the last few months.

(Nawiązałem wiele związków/kontaktów przez ostatnich kilka miesięcy.)

  • I haven’t seen her since primary school.

(Nie widziałem jej od podstawówki)

  • He’s lived here for ages.

(On żył/żyje tu od „stuleci”.)

Jako, że jest często problematyczny temat, który dodatkowo jest też jednym z ulubionych obszarów tortur uczniów na testach, zapraszam do osobnego wpisu na temat since & for.

I to byłoby na tyle.

Jeśli interesuje Cię jak wygląda sprawa strony biernej w tym czasie to odsyłam już do wpisu poniżej:

Present perfect passive voice, budowa, zastosowanie, strona bierna, gramatyka angielska z szopem praczem
Patrz również: Present perfect passive.

4. Ćwiczenia z czasem present perfect

Chociaż odrobina teorii nie zaszkodzi, najważniejsze jest by wyrobić sobie nawyk stosowania czasu present perfect w praktyce!

Czas present perfect jest najpopularniejszym angielskim czasem. Z drugiej strony ponieważ w języku polskim nie ma takiej konstrukcji, jego poprawne zastosowanie sprawia nam wiele kłopotów.

Dlatego warto dużo ćwiczyć.

Można rozwiązywać ćwiczenia i quizy. Osobiście jednak jestem zwolennikiem nauki poprzez mówienie, stosowanie tych konstrukcji w rzeczywistych zdaniach.

Dlatego na kursie języka angielskiego online Speakingo znajdziecie mnóstwo zdań z czasem present perfect. Zawarte w nich będą wszystkie powyższe (i wiele innych) konstrukcji gramatycznych, ale poprzez samo powtarzanie zdań wszystkie podświadomie wejdą Wam do głowy.

Co ciekawe, na Speakingo rozmawiasz… ze swoim telefonem lub komputerem, który rozumie Cię, chwali, a w razie potrzeby nawet poprawia. A Ty „tylko” oglądasz śliczne zdjęcia, słuchasz native speakera, odpowiadasz na pytania na Twoim poziomie zaawansowania, a cała wiedza sama wchodzi Ci do głowy! Zupełnie jak dziecku, które dopiero uczy się mówić!

Zresztą najlepiej zarejestruj się dwoma kliknięciami poniżej, żeby bez żadnych zobowiązań sprawdzić jak fajnie jest uczyć się angielskiego na kursie Speakingo!


Zapisz się na kurs języka angielskiego online Speakingo!

Chcesz rozumieć Anglików? Zacznij mówić jak oni!


A jakie są Wasze doświadczenia z tym przeciekawym czasem gramatycznym?

Zapraszam do zadawania pytań i komentowania poniżej!

Sharing is caring!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (72 votes, average: 4,97 out of 5)
Loading...

Ciekawy tekst? Zostańmy w kontakcie!

Zapisz się do Newslettera Speakingo! Otrzymasz w ten sposób:

 co zapewni Ci ciągłość nauki!

(Szczegóły po rejestracji do serwisu.)

(Zapisując się na kurs automatycznie zapisujesz się tez do newslettera.)