← Powrót do strony głównej angielskiego bloga Speakingo

Czas present perfect simple – prosta teraźniejszość jest doskonała!

Czas present perfect simple to jeden z ciekawszych tematów angielskiej gramatyki. W języku polskim nie mamy konstrukcji, która by go przypominała. Bardzo ładnie też pokazuje doskonałą naturę czasu!

Zwykle myślimy, że istnieje przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Jeśli powiemy o tym jednak współczesnemu fizykowi, ten tylko się roześmieje. Czasami czas upływa nam powoli, czasami biegnie szybko. Tak samo czas fizyczny zależy na przykład od prędkości – zegar wstawiony w odrzutowiec okrążający Ziemię pokazał inną godzinę niż taki sam, superdokładny zegar który został na Ziemi. Co to ma wspólnego jednak z naszym czasem present perfect simple?

Co to jest czas present perfect simple?

Angielski present perfect jest to czas, który łączy przeszłość z teraźniejszością! W języku polskim nie mamy niestety takiego wynalazku, mamy sztywny podział na te trzy kategorie – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. W języku angielskim mamy jednak również czas present perfect simple (zwykle mówi się po prostu present perfect – słowo simple znaczy prosty), który jest trochę przeszły, a trochę teraźniejszy. Co akurat ma sens. Przecież wszystko to czym jesteśmy, co czujemy, jest wynikiem naszych przeszłych decyzji i działań!

Aby wyrazić wszystkie sytuacje, które mają swoje źródło w przeszłości i wyraźnie wpływają na teraźniejszość, używamy właśnie czasu present perfect simple.

Co ciekawe, dlatego właśnie czasami tłumaczymy go na polski czas przeszły, a czasami na teraźniejszy, na przykład:

  • I have seen this movie.

(Widziałem już ten film – więc nie chcę go teraz znowu oglądać)

  • I have lived here for 25 years.

(Mieszkam tu od 25 lat)

Czas present perfect simple

„Nowe odświeżenie statusu na Facebooku mówi, że widziałeś mój status 2 minuty temu – Dlaczego nie odpisałeś?” (piękne zdanie w czasie present perfect! – Why haven’t you responded?)

Zastosowanie czasu present perfect

Czas present perfect zawsze związany jest z teraźniejszością (w końcu ma present-teraźniejszość w nazwie). Na przykład:

  • Nie mogę nigdzie znaleźć kluczy, szukam i szukam. Mówię więc „I have lost my keys” (zgubiłem klucze).
  • Albo „She told me her name but I’ve forgotten it” (Przedstawiła mi się [kiedyś tam w przeszłości dlatego simple past], ale zapomniałem [znaczy teraz kurcze nie pamiętam, więc czas present perfect]).
  • I can’t find my phone. Have you seen it? (Nie mogę znaleźć telefonu. Widziałaś go [i stąd teraz wiesz gdzie jest]?)

Czas present perfect stosujemy również do oznajmiania niedawnych wydarzeń czy udzielania nowych informacji.

  • Ow! I’ve cut my finger (Auć! Uciąłem się w palec [teraz więc krwawi, dzwoń po pogotowie!])
  • There is a terrible traffic jam, because there’s been an accident (Jest straszny korek, bo był wypadek – [wypadek jest przyczyną korka, w ten sposób wpływa na teraźniejszość])

Czas present perfect stosujemy w sytuacjach,

kiedy coś zaczęło się w nieokreślonym momencie przeszłości

i wpływa na teraźniejszość.


Jak tworzymy czas present perfect?

Jest to znowu ulubiony moment uczniów języka angielskiego. 🙂

Czas present perfect nie tworzymy przy użyciu jednego czasownika, jak to zwykle bywa (biegnę, spałem itd.) ale dwóch! Używamy dodatkowo tak zwanego czasownika posiłkowego (auxiliary verb) i czasownika właściwego „w trzeciej formie” (past participle).

Nie jest to w sumie żadna magia: na przykład po polsku jeśli tworzymy czas przyszły, też powiemy „będę biegał”, gdzie „będę” jest takim czasownikiem posiłkowym jak „have” w czasie present perfect. Z tą różnicą, że jak wspomniałem present perfect opisuje sytuacje, które zaczęły się w nieokreślonym punkcie przeszłości i wpływają na teraźniejszość – jest takim łącznikiem między nimi.

co to są angielskie czasowniki nieregularne

Czytaj również: Co angielskie czasowniki nieregularne mają wspólnego z Wikingami?

Ta „trzecia forma” to zwykle będzie „trzecia kolumna” z tabeli czasowników nieregularnych. Chociaż czasowników nieregularnych jest stosunkowo niewiele, to są jednak to najpopularniejsze angielskie słowa. Dlatego tak duży nacisk kładziemy na ich naukę. Chociaż jestem przeciwnikiem uczenia się słówek, ponieważ potem nie wiemy jak powinno się ich uczyć i zawsze podkreślam wagę uczenia się całych fraz, dla czasowników nieregularnych na kursie języka angielskiego online Speakingo zrobiłem tu wyjątek – to jedyne słówka, które trzeba na kursie wykuć na pamięć.

Sposób nauki języka angielskiego o którym nikt nie mówi

Patrz też: Sposób nauki języka angielskiego, o którym nikt nie mówi.

Proste zdanie twierdzące w angielskim czasie present perfect simple

Myślę, że najprościej będzie zacząć od tego co już znamy, czyli od czasu teraźniejszego.

No to weźmy sobie pod lupę jakieś proste zdanie. Na przykład: I love a girl. Jest to zdanie w czasie teraźniejszym present simple, mówi że tak generalnie mam, kocham ją stabilnie i cały czas.

Jeśli zamienić to zdanie na present perfect, musimy dodać have i zamienić czasownik love na trzecią formę. Z love mamy o tyle szczęście, że jest to regularny czasownik.

Co to oznacza, że czasownik jest regularny?

Znaczy to, że „trzecia forma” (ta dla perfectów) jest taka sama jak „druga forma” (dla czasu przeszłego). A czas przeszły czasowników tworzymy po prostu poprzez dodanie końcówki –ed do słowa, czyli love-loved (kocha-kochał). Czyli w czasie present perfect nasze zdanie będzie wyglądało następująco:

  • I have loved a girl.

Niestety jak wspominałem, te najpopularniejsze czasowniki angielskie są jednak nieregularne i nie ma tu co kombinować, trzeba je zakuć i tyle. Ale wróćmy do naszego zdania twierdzącego w czasie present perfect simple.

Pytanie za sto punktów: Co to zdanie właściwie znaczy?

Jak to w języku angielskim zwykle bywa, znaczyć może różne rzeczy w różnych kontekstach. Możemy jednak założyć, że skoro mówię I have loved a girl to znaczy, iż byłem zakochany ale… ta miłość się być może już skończyła. Dziś mam to doświadczenie, wiem jak to jest być zakochanym i kochać. Nie wiemy kiedy to było, ale doświadczenie to wpłynęło na mnie i ukształtowało mnie takim, jakim dziś jestem.

Co nie zmienia faktu, że dziś jestem już singlem…

seks pomaga w nauce języka angielskiego

A tak swoją drogą: Czy wiesz jak seks pomaga w nauce języka angielskiego?

Ponieważ czas present perfect simple mówi o przeszłych doświadczeniach wpływających na teraźniejszość, powiemy też zwykle:

  • I have already seen this movie.

(Już widziałem ten film. Wniosek: nie chce mi się iść drugi raz na niego z wami do kina. Swoją drogą „widzieć” to czasownik nieregularny: see-saw-seen)

  • I have been to America.

(Byłem w Ameryce – nie wiemy kiedy ale mam to doświadczenie. „Być” to akurat bardzo ciekawy czasownik nieregularny: be-was/were-been, który również funkcjonuje jako czasownik posiłkowy)

angielski have got czy angielski to be

Czytaj również: Być czy mieć? Angielski to be i have got.

Have czy’ve? A może has?

Jeśli posłuchać dobrze tego, co mówią native speakerzy (Anglicy, Amerykanie itd.), zwykle tego całego czasownika posiłkowego have nie da się w ogóle wyłapać. Jest tak dlatego, że zwykle skracamy have do samego ’ve. Wtedy nasze powyższe zdania będą wyglądały następująco:

  • I’ve already seen this movie
  • I’ve been to America.

Natomiast jeśli ktoś szybko mówi, często zjada nawet to „f”, dlatego „I have been” usłyszymy nawet nie jako Ajfbin ale jako Ajbin. 🙂

Powinniśmy jednak wiedzieć i pamiętać, że to have tam się skrywa w pełnej glorii i chwale. Szczególnie jeśli musimy czasami coś napisać, powinniśmy dać mu się wykazać. Wtedy to już zupełnie inna sprawa. W piśmie – zwłaszcza w tekstach formalnych – powinniśmy używać pełnych, nie skróconych form.

Have czy has?

Natomiast trzeba pamiętać, że on, ona, to (trzecia osoba liczby pojedynczej) nie ma have ale has. Dlatego powiemy:

  • She has seen the dragon.

(Ona widziała smoka).

Oczywiście Anglicy nie byliby sobą, gdyby has też nie skrócili. Tym razem do samego s. Czyli otrzymamy:

  • She’s seen a dragon.
czas present perfect

Czy ktoś kiedykolwiek Ci powiedział (że) wyglądasz jak gwiazda filmowa…

Jak tworzymy pytania w czasie present perfect?

Jak to zwykle w języku angielskim bywa, pytania w czasie present perfect tworzymy poprzez inwersję, czyli zamianę miejscami podmiotu z orzeczeniem (zwykle po prostu dwóch pierwszych słów). Na przykład:

  • He’s killed the monster.

(On – prawdopodobnie całkiem niedawno – ubił potwora)

Jeśli nie dowierzamy, zapytamy wówczas:

  • Has he killed the monster?

(Czy on zabił potwora?)

W pytaniach nie możemy używać skrótów. Zresztą zaczynanie zdania od apostrofu wyglądałoby komicznie

(’s he killed the monster?)

Jak tworzymy przeczenia w czasie present perfect?

Przeczenia również tworzymy tradycyjnie poprzez dodanie not, czyli „nie” (not zasadniczo znaczy to samo co no). Czyli w naszym powyższym przypadku będzie to:

  • He has not killed the monster.

(On nie zabił potwora)

lub w skróconej wersji

  • He hasn’t killed the monster.

Możemy sobie też, zwłaszcza w potocznym języku skracać: have not → haven’t

  • We have not eaten anything yet.

lub krócej

  • We haven’t eaten anything yet.

(My niczego nie jedliśmy jeszcze)

Wszystko wygląda na razie w miarę prosto. Jeśli dopiero poznajesz czas present perfect, to może jest to dobry moment, żeby przerwać lekturę. I najlepiej przejść od teorii do praktyki!

Natomiast jeśli uczysz się już od jakiegoś czasu, zapraszam do poznania dalszych subtelności związanych z czasem present perfect!

Czas present perfect dla zaawansowanych

Czas present perfect, present perfect continuous, past perfect, future perfect

Czytaj również: Czas present perfect, present perfect contiuous, past perfect, future perfect… i inne perfekcje!

Czas present perfect i just

Just znaczy: właśnie, krótki czas temu. Idealnie więc wpisuje się w specyfikę czasu present perfect i właśnie dlatego just i present perfect często idą w parze:

  • Would you like something to eat?
  • No, thanks. I’ve just had lunch.

(Chciałbyś coś do zjedzenia?)

(Nie, dzięki. Właśnie zjadłem lunch)

  • You look tired. Have you just finished work?

(Wyglądasz na zmęczoną. Czy właśnie skończyłaś pracę?)

Czas present perfect i already

Already znaczy „już” w znaczeniu czegoś, co wydarzyło się wcześniej niż się tego spodziewaliśmy. Already zwykle występuje w środku zdania.

  • Don’t forget to water my plants!
  • I’ve already watered them.

(Nie zapomnij nawodnić moich roślin – po polsku byłoby „podlać kwiatków”)

(Ja już je podlałem)

  • I’ve only just had lunch and I’m already hungry!

(Dopiero co zjadłem luch a już jestem głodny!)

Chelsea flower Show Londyn angielski

Czas present perfect i yet

Yet znaczy „już” w sensie „jak do tej pory”. Pokazujemy w ten sposób, że czegoś oczekujemy.

Tutaj mamy drobny niuans – yet używamy tylko w pytaniach i przeczeniach*. To ważne.

*(przynajmniej w tym sensie, ponieważ yet może znaczyć też co innego i wtedy można, na przykład This is yet another example of exceptions in English language... – To jeszcze jeden przykład wyjątków w języku angielskim – tutaj yet ma inne znaczeni – to zasadniczo drugie, tak samo brzmiące i wyglądające słowo. Ale już nie mieszajmy i wróćmy do tematu 🙂

  • It’s already 11 o’clock and Kasia hasn’t got up yet.

(Już 11 godzina a Kasia nie wstała jeszcze)

  • Has it stopped raining yet?

(Czy przestało padać już?)

  • I have written a book but I haven’t published it yet.

(Napisałem książkę, ale nie opublikowałem jej jeszcze)

Inne wyrażenia, które lubią czas present perfect

Jako że czas present perfect opisuje czas, który zaczął się kiedyś tam w przeszłości i trwa do tej pory, wyrażenia opisujące niedawną przyszłość będą tu pasowały jak ulał. Na przykład będą to:

  • recently (ostatnio),
  • in the last few days (w ciągu ostatnich kilku dni),
  • so far (jak do tej pory)
  • oraz słynne since i for (od jakiegoś czasu i przez jakiś czas).

Na przykład:

  • Have you heard from Tom recently?

(Czy słyszałeś/masz jakieś wiadomości od Toma ostatnio?)

  • We haven’t had any problems with him so far.

(Nie mieliśmy żadnych problemów z nim jak do tej pory)

  • I’ve made a lot of connections in the last few months.

(Nawiązałem wiele związków/kontaktów przez ostatnich kilka miesięcy)

  • I haven’t seen her since primary school.

(Nie widziałem jej od podstawówki)

  • He’s lived here for ages.

(On żył/żyje tu od „stuleci”)

Jako, że temat since i for jest często problematyczny, jest też jednym z ulubionych obszarów tortur uczniów na testach, zapraszam do osobnego wpisu na temat tych dwóch ostatnich słów.

since for

Czytaj również: Zmora since for’a

Nie chwal czasu present perfect zanim dzień się nie skończy!

Oczywiście wszystko jest doskonałe, jest perfect! Zanim się nie skończy.

Dlatego trzeba pamiętać, że jeśli używamy wyrażeń określających czas, na przykład today (dziś), this morning (tego rana) czy this year (tego roku) to czas present perfect używamy dopóki ten okres się jeszcze nie skończył. Na przykład:

  • I’ve already drunk five cups of coffee today.

(Wypiłem już pięć filiżanek kawy dzisiaj – i być może wypiję drugie pięć, bo dzień jeszcze długi!)

  • Have you been to the cinema this year?

(Czy byłeś w kinie w tym roku – jest jeszcze szansa, z tej konstrukcji wynika, że ten rok się jeszcze nie skończył! Been to trzecia forma od być: be-was/were-been)

  • Alice has worked very hard this term.

(Alice bardzo ciężko pracowała/uczyła się w tym semestrze – więc chyba wystawię jej dobrą ocenę czy coś)

Jeśli ten okres się skończył (mówimy this morning chociaż jest już wieczór) użyjemy czasu przeszłego simple past. Ale o różnicach między simple past i present perfect w osobnym wpisie.

Angielskie czasy przeszłe past simple continuous

Czytaj również: Angielskie czasy przeszłe

Magia pierwszego razu

Za każdym razem, kiedy używamy wyrażenia it’s the first time (to pierwszy raz) używamy czasu present perfect. Taki wytrych. Wato zapamiętać.

  • It’s the first time I’ve tasted honey.

(To pierwszy raz kiedy spróbowałem/próbuję miodu)

Drugi i trzeci raz też się liczy:

  • David has lost his phone again. It’s the second time this has happened.

(David zgubił swój telefon znowu. To drugi raz to się dzieje/zdarzyło)

  • I’m calling the office again. It’s the fifth time I’ve phoned them today.

(Dzwonię do biura znowu. Piąty raz do nich dzwonię dziś)

Najlepszy, najszybszy i najdoskonalszy czas present perfect

Podobnie sytuacja będzie wyglądała, jeśli czas present perfect łączy się ze stopniem najwyższym przymiotnika (superlative). Nie zawsze, ale często powiemy na przykład:

  • It’s the best movie I have ever seen.

(To najlepszy film, jaki kiedykolwiek widziałem)

  • That was the most delicious meal I have had in my life!

(To był najsmaczniejszy posiłek, jaki zjadłem w swoim życiu!)

jak mówić z brytyjskim akcentem angielski jest trudny

Czas present perfect w trybach warunkowych (conditionals)

Jeśli z kolei zauważycie takie słówka jak when (kiedy, gdy), as soon as (gdy tylko), after (po), before (zanim) czy until (do czasu gdy), powinna zapalić się Wam lampka mówiąca „Ocho, poleci tryb warunkowy!”

W kontekście czasu present perfect znaczy to, że (w zdaniach z pierwszym trybem warunkowym) powiemy:

  • Can I borrow your book when you have finished it?

(Czy moższ pożyczyć mi twoją książkę kiedy – uwaga – skończysz ją czytać. To zdanie opisuje przyszłość, ale używamy czasu present perfect, ponieważ ta część zdania idzie po warunku jakim jest słowo when)

  • Don’t open the chocolate. Wait until she’s gone!

(Nie otwieraj czekolady. Zaczekaj aż ona sobie pójdzie!)

  • I’ll come as soon as I’ll have finished my work.

(Przyjdę tak-szybko-jak-tylko skończę swoją pracę)

W zdaniach tych ważne jest, że dwie rzeczy w nich opisywane nie wydarzają się jednocześnie, ale jedna po drugiej. To znaczy najpierw skończysz czytać, potem pożyczysz mi książkę; najpierw niech sobie pójdzie, a dopiero potem otwórz czekoladę i tak dalej.

Natomiast ogólnie rzecz biorąc tryby warunkowe (conditionals) to obszerny temat, który omawiam w osobnym wpisie.

angielskie tryby warunkowe conditionals

Czytaj również: Tryby warunkowe czyli słynne conditionals.

Ćwiczenia z czasem present perfect

Czas present perfect jest najpopularniejszym angielskim czasem. Z drugiej strony ponieważ w języku polskim nie ma takiej konstrukcji, jego poprawne zastosowanie sprawia nam wiele kłopotów.

Dlatego warto dużo ćwiczyć.

Można rozwiązywać ćwiczenia i quizy. Osobiście jednak jestem zwolennikiem nauki poprzez mówienie, stosowanie tych konstrukcji w rzeczywistych zdaniach. Dlatego na kursie języka angielskiego online Speakingo znajdziecie mnóstwo zdań z czasem present perfect. Zawarte w nich będą wszystkie powyższe (i wiele innych) konstrukcji gramatycznych, ale poprzez samo powtarzanie zdań wszystkie podświadomie wejdą Wam do głowy.

Chociaż odrobina teorii nie zaszkodzi, najważniejsze jest by wyrobić sobie nawyk stosowania czasu present perfect w praktyce!

A jakie są Wasze doświadczenia z czasem present perfect? Zapraszam do zadawania pytań i komentowania poniżej!

Podobał Ci się tekst - podziel się nim z innymi!
1 gwiazdka2 gwiazdek3 gwiazdek4 gwiazdek5 gwiazdek (68 opinii, średnio: 5,00 na 5)
Loading...