← Powrót do strony głównej angielskiego bloga Speakingo

Nieprosty czas teraźniejszy prosty present simple

Czas teraźniejszy prosty present simple jest czasem, który poznajemy na pierwszej lekcji języka angielskiego. Dowiedz się jak go tworzyć, kiedy używać i czy czas teraźniejszy prosty jest rzeczywiście prosty?


Co to jest czas teraźniejszy prosty present simple?

  • czas teraźniejszy prosty present simple jest jednym z 12 wspaniałych angielskich czasów gramatycznych
  • to jeden z najbardziej podstawowych czasów
  • używamy go do opisywania codziennych, rutynowych i nawykowych czynności
  • używamy go w języku angielskim dużo rzadziej niż jego odpowiednika w języku polskim
  • tworzymy go poprzez podanie osoby + czasownik w podstawowej formie za wyjątkiem on, ona, ono gdzie dodajemy dodatkowo -s – ale o tym dokładniej poniżej
czas teraźniejszy prosty present simple

Dlaczego nazywają go present simple (prosty teraźniejszy), gdy nie jest prosty?

Jak tworzymy czas teraźniejszy prosty present simple?

Czas teraźniejszy prosty present simple nie jest taki prosty jak jego nazwa by wskazywała!

Aby móc poprawnie go używać musimy nauczyć się kilku różnych konstrukcji gramatycznych. Którą z nich zastosujemy zależy od tego jakich słów użyjemy oraz czy będziemy twierdzić czy pytać.

Tak więc w tym wpisie nauczymy się takich cudów jak:

  • ukryte czasowniki posiłkowe
  • niuanse osób trzecich liczby pojedynczej
  • różnica między być (to be) i mieć (have got)
  • inwersja
  • formy ściągnięte

Dobra wiadomość jest natomiast taka, że tematy te będą powtarzać się nam później w innych czasach gramatycznych, więc jeśli je teraz dobrze opanujemy, to potem będziemy mieli już z górki!

czas teraźniejszy prosty present simple

Uwielbiam gramatykę. Sprawia, że ludzie płaczą.

Twierdzenia w czasie teraźniejszym prostym present simple

Jak możemy coś stwierdzić w czasie present simple?

Po angielsku zawsze najpierw mówimy kto: Jacek, Kasia lub zamiast imienia używamy zaimka osobowego (on, ona itd.). Nie możemy – jak po polsku – zacząć samym czasownikiem (Idę do sklepu) – zawsze podajemy kto to robi (JA idę do sklepu.). Następnie dajemy czasownik w jego podstawowej formie (takiej jaka byśmy znaleźli w słowniku). Na przykład:

  • I go – Ja chodzę
  • Tomek and Kasie swim – Tomek i Kasia pływają
  • You like – Ty lubisz…

Zwróć uwagę, że w języku polskim musimy to wszystko odmieniać przez osoby: chodzę, chodzisz, chodzi, chodzimy, chodzą i tak dalej. W języku angielskim dajemy po prostu podstawową (słownikową) formę czasownika i już!

No chyba, że jest to trzecia osoba liczby pojedynczej – on, ona lub to.

artikle w angielskim i niemieckim

O ile łatwiej jest nauczyć się języka angielskiego niż niemieckiego…

Kwestia osób trzecich

Podstawową pułapką zastawiona na nas przez czas teraźniejszy prosty present simple jest to, że w trzeciej osobie liczby pojedynczej – czyli on, ona, to – musimy do czasownika dokleić końcówkę -s.

Tym samym powyższe zdania wyglądać będą w ich przypadku następująco:

  • Tomek swims – Tomek pływa
  • She likes – Ona lubi
czas teraźniejszy prosty present simple

Gdy uczysz się simple present i zapomnisz napisać „s” w trzeciej osobie liczby pojedynczej

Aby dodatkowo skomplikować nam sytuację, jeśli słówko kończy się na literkę o, dodamy nie samo –s ale -es:

  • do – does
  • go – goes

czyli

  • He goes – on chodzi
  • She does – ona robi

Dlatego właśnie w poniższym memie mamy „hand makesa nie „hand make”

(ręka to jest „to” coś, nie „ona” bo w angielskim – na szczęście! – nie ma rodzajników – The hand makes a difference = It makes a difference.)

present simple

Różnica (jaką) robi dłoń.

Kwestia posiadania

Innym popularnym wyjątkiem jest tu mieć (have). W trzeciej osobie liczby pojedynczej będzie to has

  • I have a car. (Ja mam auto.)
  • He has a bicycle. (On ma rower.)

Kwestia bycia

Natomiast najwięcej problemów przysporzy nam czasownik „być”, który jest inaczej w każdej osobie!

  • I am – ja jestem
  • You are – ty jesteś
  • She is – ona jest
  • He is – on jest
  • It is – to jest

oraz w liczbie mnogiej

  • We are – my jesteśmy
  • You are – wy jesteście
  • They are – oni są

Ukryte czasowniki posiłkowe wychodzą z cienia

Chociaż jesteśmy dopiero na pierwszej lekcji, żeby móc gramatycznie wyjaśnić jak tworzymy pytania i przeczenia w czasie teraźniejszym prostym present simple, musimy wprowadzić pojęcie czasownika posiłkowego (auxiliary verb).

Tak więc krótko mówiąc: w języku angielskim zwykle czasowniki idą parami: czasownik właściwy + jego pomocnik gramatyczny. Posiłkowy pomocnik sam w sobie nic nie znaczy, po prostu mówi o tym, w jakim czasie jest nasze zdanie.

Aby dalej jednak skomplikować sytuację, w zdaniach twierdzących w czasie teraźniejszym present simple ten czasownik posiłkowy jest ukryty. Z lenistwa Anglicy go w ogóle nie wymawiają. Nie ukrywajmy tego jednak dłużej – on tam jest!

Na przykład w zdaniu:

  • I like you. (Lubię Cię.)

Niczym Sherlock Holmes wiemy, że w tym zdaniu kryje się czasownik posiłkowy do

  • I do like you. (Naprawdę Cię lubię.)

Naszym ukrytym czasownikiem posiłkowym jest być ”to be” (być) w odpowiedniej osobie – to znaczy „do” dla wszystkich poza on, ona, ono, gdzie jest to „does”.

  • He plays football. (On gra w piłkę nożną.)
  • He does play football. (On naprawdę gra w piłkę nożną.)

Jeśli zdecydujemy się wypowiedzieć nasze ukryte do/does podkreślimy w te sposób, że naprawdę jest jak mówimy.

Bardzo podobnie będzie w przypadku have/has:

  • She has a knife. (Ona ma nóż.)
  • She does have a knife! (Ona rzeczywiście ma nóż!)

Zwróć też uwagę, że w drugim zdaniu mamy have a nie has. Ponieważ nasze słynne „s dla trzeciej osoby liczby pojedynczej czasu present simple” jest już doklejone do czasownika posiłkowego (do → does), to nie musimy drugi raz doklejać go do czasownika właściwego.

Problemy bytowe

Aby utrudnić sprawę, będzie tak dla wszystkich zdań… za wyjątkiem tych z „być” lub czasownikami modalnymi (can, could, may, might itd.). Na przykład:

  • He is happy. (On jest szczęśliwy.)

Nie możemy tu już nic dodać (He does is happy to błąd.)

  • I can swim. (Potrafię pływać)

Tu też niczego już nie dodamy (I do can swim brzmi bardzo dziwnie)

Dlatego pytania i przeczenia z „to be” (być) będą wyglądać inaczej niż cała reszta, o czym więcej zaraz.

Ale no właśnie: dlaczego w ogóle mówimy o tym ukrytym czasowniku posiłkowym do/does?

Pytania w czasie teraźniejszym prostym present simple

Czasowniki posiłkowe okazują się bardzo ważne przy zadawaniu pytań w czasie teraźniejszym prostym present simple. Skoro wiemy już, że kryją się nam w zdaniach twierdzących, nie będzie teraz takim szokiem, gdy w pełnym splendorze wyjdą na światło dzienne w pytaniach w czasie present simple!

Pytania w czasie teraźniejszym present simple z do/does

Zacznijmy od klasyka gatunku, który nie powinien być dla nikogo zaskoczeniem. Każdy słyszał na pewno angielskie zdanie:

  • I love you. (Kocham Cię.)

A jak zapytać: Czy mnie kochasz? Z licznych piosenek po angielsku pamiętamy pewnie również słynne:

  • Do you love me? (Czy mnie kochasz?)

Teraz tylko pytanie – dlaczego tak właśnie zadajemy to pytanie w czasie present simple?

Po pierwsze – w języku angielskim nie ma czegoś takiego jak nasze polskie „czy” więc trzeba kombinować inaczej. Po to właśnie są nasze czasowniki posiłkowe i legendarna inwersja!

Inwersja to po prostu zamiana miejscami dwóch pierwszych słów.

Popatrzmy na nasze zdanie w pełnej krasie z już nie ukrytym do:

  • You do love me. (Ty naprawdę mnie kochasz – jeśli wydobędziemy nasze ukryte „do”)

Jeśli zamienimy to zdanie w pytanie, wtedy właśnie zastosujemy inwersję, czyli zamieniamy pierwsze dwa słowa miejscami

(tak w uproszczeniu – chodzi o słowa opisujące tego kto robi [tutaj: you] i co jest robione [tutaj:love]).

I w ten sposób otrzymujemy:

  • Do you love me? (Czy mnie kochasz?)

Albo inny przykład:

  • People like holidays. (Ludzie lubią wakacje.)

Ale my wiemy już, że pełna forma tego zdania to: People do like holidays.

Stąd pytanie będzie po zamianie pierwszych dwóch słów:

  • Do people like holidays? (Czy ludzi lubią wakacje?)

Tak samo będzie z naszą trzecią osobą liczby pojedynczej on, ona, to:

  • Tomek likes Sonia. (Tomek lubi Sonię.)

jest tym samym co Tomek does like Sonia. Więc pytanie będzie wyglądało:

  • Does Tomek like Sonia? (Czy Tomek lubi Sonię?)

Zwróć uwagę, że skoro mamy does, to nie będzie już likes ale tylko like.

Pytania w czasie teraźniejszym present simple z have/has (got)

Pytania w których coś mamy (have got) można zadawać na dwa sposoby.

1. Pierwszy sposób jest według standardowego schematu pisanego powyżej:

  • I have a big nose. (Mam wielki nos.)

Można powiedzieć też jako I do have a big nose.

Tak więc pytanie zabrzmi:

  • Do I have a big nose? (Czy ja mam duży nos?)

2. Drugi sposób jest wyjątkowy dla czasownika mieć (to have).

Chociaż użycie samego have będzie poprawne, zdecydowanie lepiej zabrzmi jeśli użyjemy pełnej formy have got.

Have i have got znaczą dokładnie to samo, po prostu samo have lepiej brzmi w jednym kontekście, a innym lepiej brzmi pełne have got.

  • I have got big ears. (Mam duże uszy.)

W zdaniach z have/have got możemy zastosować samą inwersję

  • Have I got big ears? (Czy ja mam duże uszy?)

Podobnie z has

  • She has beautiful eyes. (Ona ma piękne oczy. Można to samo powiedzieć bez got, chociaż She has got beautiful eyes brzmi bardziej po brytyjsku)
  • Has she got beautiful eyes? (Czy ona ma piękne oczy. W pytaniu niby też można pominąć got, ale dziś już brzmi to fatalnie.)

Pytania w czasie teraźniejszym present simple z „być” czyli I am, you are, she is itd.

Jak wspomniałem powyżej, w te zdania nie da się wtrącić naszego ukrytego do/does, tak więc nie zostaje nam nic innego, jak po prostu zastosować inwersję.

  • I am happy. (Jestem szczęśliwy.)
  • Am I happy? (Czy ja jestem szczęśliwy?)
  • You are clever. (Jesteś mądra.)
  • Are you clever? (Czy jesteś mądra?)
  • He is strong. (On jest silny.)
  • Is he strong? (Czy on jest silny?)
  • We are great! (Jesteśmy wspaniali!)
  • Are we great? (Czy jesteśmy wspaniali?)

Tu wspomnę tylko krótko, że można by tu zadać pytanie retoryczne, które jest raczej stwierdzeniem faktu niż pytaniem.

  • Aren’t we great? (Czyż nie jesteśmy wspaniali?)
  • Isn’t she beautiful? (Czyż ona nie jest piękna?)
  • Isn’t he strong? (Czyż on nie jest silny?)

No właśnie, jak tworzymy przeczenia w czasie teraźniejszym prostym present simple?

Przeczenia w czasie teraźniejszym prostym present simple

Nasze ukryte czasowniki posiłkowe ważne są również jeśli się z czymś nie zgadzamy, czyli przeczymy. Zwykle w języku angielskim robimy to po prostu poprzez dodanie słówka not czyli „nie”.

W przeczeniach w czasie teraźniejszym prostym present simple nie możemy dać jednak samego not, musimy podać je „w zestawie” z czasownikiem posiłkowym. Na przykład:

  • I like pizza. (Lubię pizzę.)

Pamiętamy, że w tym zdaniu potajemnie skrywa się „do

  • I do like pizza. (Ja naprawdę lubię pizzę.)

Teraz możemy więc po prostu dodać not, żeby okazać swe oddanie sprawie zdrowego odżywiania:

  • I do not like pizza. (Nie lubię pizzy.)

Co więcej Anglicy uwielbiają skracanie, stąd zwykle usłyszymy po prostu:

  • I don’t like pizza. (Nie lubię pizzy. Ponieważ do not = don’t)

Pełna forma do not będzie brzmiała bardziej formalnie niż potoczne don’t, dlatego do not używamy raczej w piśmie, a don’t w mowie.

Tak samo będzie z does

  • She likes apples (Ona lubi jabłka.)
  • She does like apples. (Ona naprawdę lubi jabłka.)
  • She does not like apples. (Ona nie lubi jabłek.)
  • She doesn’t like apples. (Ona nie lubi jabłek. Ponieważ does not = doesn’t)

Przeczenia w czasie teraźniejszym present simple z have/has (got)

W przypadku przeczeń w czasie teraźniejszym present simple z have/has (got) sprawa wygląda analogicznie.

  • I have a car. (Mam auto)
  • I do have a car. (Ja naprawdę mam auto.)
  • I do not have a car. (Nie mam auta.)
  • I don’t have a car. (Nie mam auta. Ponieważ do not = don’t)

Oraz dla has w przypadku on, ona, to

  • It has wings! (To ma skrzydła!)
  • It does have wings! (To naprawdę ma skrzydła!)
  • It does not have wings! (To nie ma skrzydeł!)
  • It doesn’t have wings! (To nie ma skrzydeł! Ponieważ does not=doesn’t)

Zwróć uwagę, że gdy mamy does, nie będzie już has tylko have.

Nie polecam jednak używać opcjonalnego got w przeczeniach, nie brzmi to najlepiej:

  • I have got a headache. (Mam ból głowy.)
  • I don’t have got a headache. (Nie mam bólu głowy.)

lepiej po prostu

  • I don’t have a headache. (Nie boli mnie głowa.)

Przeczenia w czasie teraźniejszym prostym present simple z być (am, is, are)

Tutaj po prostu dodajemy nasze not jeśli chcemy zabrzmieć bardziej formalnie, lub używamy formy ściągniętej jeśli chcemy zabrzmieć bardziej potocznie.

  • I am clever. (Jestem mądry.)
  • I am not clever (Nie jestem mądry.)

lub

  • I’m not clever. (Nie jestem mądry.)
  • You are tall. (Jesteś wysoki,)
  • You are not tall. (Nie jesteś wysoki,)

lub

  • You aren’t tall. (Jesteś wysoki,)
  • He is rich. (On jest bogaty.)
  • He is not rich. (On nie jest bogaty.)

lub

  • He isn’t rich. (On nie jest bogaty.)

lub w liczbie mnogiej

  • We are happy. (Jesteśmy szczęśliwi.)
  • We are not happy. (Nie jesteśmy szczęśliwi.)

lub

  • We aren’t happy. (Nie jesteśmy szczęśliwi.)
  • You are sad. (Jesteście smutni – tak tak, nigdy nie wiemy czy chodzi o „jesteś smutny/smutna” czy „jesteście smutni”)
  • You are not sad. (Nie jesteście smutni.)
  • You aren’t sad. (Nie jesteście smutni.)
  • They are in France. (Oni są we Francji.)
  • They are not in France. (Oni nie są we Francji.)
  • They aren’t in France. (Oni nie są we Francji.)

Kiedy stosować czas teraźniejszy prosty present simple?

Generalnie czas teraźniejszy prosty present simple stosujemy w sytuacjach gdy robimy coś regularnie. Stąd typowym, książkowym zdaniem w czasie present simple będzie na przykład:

  • I get up at 7 am. (Wstaję o siódmej rano.)

Robię to regularnie, codziennie, taki mam tryb życia. Albo:

  • I go to the pub every day. (Codziennie chodzę do knajpy,)

Tego every day (każdego dnia) niemalże nawet nie trzeba dodawać – regularność naszych barowych aktywności wynika z samego użycia czasu present simple!

Również to co lubimy lub nie lubimy nie zmienia się tak często.

  • I like good food. (Lubię dobre jedzenie.)
  • I hate opera. (Nie znoszę opery.)

Mamy również nadzieję, że nasz stan posiadania nie ulega dramatycznym fluktuacjom:

  • I have a lovely girlfriend. (Mam cudowną dziewczynę.)
  • I don’t have any problems. (Nie mam żadnych problemów.)

Również wydaje się nam, że nie zmienia się to jacy jesteśmy

  • I am always happy. (jestem zawsze szczęśliwy.)
  • The tree is green. (Drzewo jest zielone.)
  • We are the champions. (Jesteśmy zwycięzcami.)

Kiedy nie stosować czasu teraźniejszego prostego present simple?

Z moich obserwacji nie mamy problemu ze stosowaniem czasu teraźniejszego prostego present simple. Wręcz przeciwnie stosujemy go zbyt często!

Dzieje się tak w głównej mierze dlatego, że zapominamy o dwóch dużo bardziej popularnych czasach w języku angielskim: present continuous i present perfect simple.

Kiedy stosować czas teraźniejszy present continuous zamiast present simple?

Kiedy coś wydarza się w danym momencie, musimy użyć czasu teraźniejszego ciągłego present continuous. Co więcej ten „moment” jest dosyć umowny – może trwać nawet miesiąc!

Porównaj:

  • I dance every day. (Codziennie tańczę. – present simple)
  • I am dancing now. (W tej chwili tańczę – present continuous)
  • I walk to my office. (Chodzę do biura piechotą. – present simple)
  • I am walking to my office. (Właśnie w tej chwili idę pieszo do biura. – present continuous)
  • I teach at Oxford University. (Wykładam na uniwersytecie oksfordzkim. – present simple)
  • I’m teaching on a weekend course. (Nauczam na kursie weekendowym – present continuous – tutaj nawet niekoniecznie w tej chwili cos wykładam, ale ten weekend trwa, ale więcej o czasie present continuous w osobnym wpisie)

Kiedy stosować czas present perfect zamiast present simple?

Czas present perfect  simple jest chyba najpopularniejszym angielskim czasem. Sprawia nam jednak problem, ponieważ nie mamy analogicznej do niego konstrukcji w języku polskim. To ani czas przeszły ani teraźniejszy.

W czasie present perfect coś z przeszłości wpływa na teraźniejszość.

Natomiast my z uporem lepszej sprawy, zamiast używać present perfect stosujemy czas teraźniejszy prosty present simple, ewentualnie czas przeszły past simple.

Jeśli chce na przykład powiedzieć, że mieszkam tu wieki całe, powinniśmy powiedzieć:

  • I have lived here for ages. (Mieszkam tu przez wieki. – present perfect)

Również jeśli mamy już dosyć powinniśmy powiedzieć:

  • I have had enough. (Miałem/mam już wystarczająco dużo – present perfect)

Ale oczywiście możemy też stwierdzić, że mamy czegoś generalnie wystarczająco dużo:

  • I have enough problems in my life! (Mam w życiu wystarczająco dużo problemów!)

Również jeśli robimy coś pierwszy raz, zwykle musimy powiedzieć to w czasie present perfect

  • It’s the first time I’ve heard about it! (Pierwszy raz o tym słyszę.)

Jak widzisz, polskie tłumaczenia tych zdań są w polskim czasie teraźniejszym, jednak po angielsku nie użyjemy present simple tylko present perfect.

Jak nauczyć się czasu present simple?

Zawsze fajnie poczytać sobie o teorii, najważniejsza jest jednak praktyka! Co z tego, że coś kiedyś przeczytaliśmy i nawet zrozumieliśmy, jeśli w praktyce nic nam z tego nie wychodzi?

Dlatego jeśli naprawdę chcemy umieć present simple musimy wypowiedzieć – i to na głos! – ileś tam zdań w tym czasie!

Dlatego właśnie nauka na internetowym kursie języka angielskiego online Speakingo opiera się właśnie na rozmowie, na zadawaniu pytań i odpowiadaniu na nie. Oczywiście są one sprytnie skonstruowane tak, żeby zawierały wszystkie potrzebne Ci konstrukcje gramatyczne, jak i najważniejsze słownictwo.

W ten sposób uczysz się języka angielskiego jak dziecko uczy się ojczystego języka. Zaczynasz poprawnie mówić w present simple nawet jeśli nie wiesz, że ta konstrukcja gramatyczna się w ogóle tak nazywa!

Zresztą przekonaj się najlepiej wypróbowując darmowy tydzień nauki na Speakingo!

Dodatkową zaletą rejestracji jest też to, że będziesz dostawać dwa razy w tygodniu za darmo informacje o nowych wpisach z tego bloga!


Naucz się języka angielskiego w czasie teraźniejszym nie przyszłym!

It’s that simple!

Zapisz się na kurs języka angielskiego online Speakingo!


A jakie są Wasze doświadczenia z czasem teraźniejszym prostym present simple? Jeśli nadal macie jakieś pytania, zadawajcie je śmiało w komentarzach – chętnie odpowiem lub uzupełnię tekst!

Sharing is caring!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (41 ocen, średnio: 4,99 z 5)
Loading...

Ciekawy tekst? Zostańmy w kontakcie!

Zapisz się do Newslettera Speakingo! Otrzymasz w ten sposób:

 co zapewni Ci ciągłość nauki!

(Zapisując się na kurs automatycznie zapisujesz się tez do newslettera.)